زنگارهاي باندبازي بر پيكره جامعه سياسي ايران

سلام. اول: از همه  ايام فاطميه و هتك حرمت حرمين عسكريين را تسليت مي گويم. به گمانم آنها كه دنبال اغتشاش هستند مي دانند كه سامرا براي دلهاي عاشق كه عمري است به دنبال دلدار مي گردند معناي ويژه اي دارد...

دوم: چند مطلب در رابطه با تحزب نوشته بودم و به ميمنت اين ارتباط دوسويه، در خلال برخي از نظرات دوستان متوجه نارسايي در انتقال منظورم از تحزب شدم. مطلب زير به نوعي تكمله اي بر مباحث قبليم است. اين مقاله را براي سايت خبري تحليلي نما نوشتم كه البته با مقداري تغييرات در هفته نامه شما نيز چاپ گرديد،‌ خوشحال مي شوم باز هم با نظراتتان مرا كمك كنيد:

تقسيم بندي گروه هاي سياسي جمهوري اسلامي به چپ و راست (با مفهوم رايج امروزي در ايران) را شايد بتوان به فروردين 67 و زمان انشعاب مجمع روحانيون از جامعه روحانيت مبارز نسبت داد. اين تقسيم بندي در لفظ مشترك بود با تقسيم بندي رايج دنيا كه جهان اول با محوريت آمريكا راست و جهان دوم با محوريت شوروي چپ ناميده مي شد؛ از اين رو بسياري را نامطلوب مي نمود.
 صورت بندى عصر ما از گروههاي سياسي نيز در فضاى دهه 70 اگرچه همواره مورد نقد بسياري از كارشناسان بود اما به ادبيات رايج جريانهاي سياسي مبدل گشت. در صورت بندى عصر ما سازمان مجاهدين با عنوان چپ در مركزيت اعتدال و ارزش ها قرار مى گرفت (چون عنوان مي نمود هر دو ارزش عدالت و آزادى را قبول دارد) و هر يك از سه گروه ديگر به دليل فقدان اعتقاد به يك ارزش مانند عدالت(راست مدرن) يا آزادى (چپ جديد) يا هر دو ارزش (راست سنتى) توصيف مى شد.
برخي ديگر نيز بر مبناى روش هاى كلاسيك  جامعه شناسى سياسى معتقد بودند هر جامعه مدرن دست كم داراى 6 گروه سياسى است:محافظه كار، ليبرال،سوسياليست، كمونيست، فاشيست و آنارشيست. و تاكيد مي نمودند براي نيل به مدرنيته ناگزير بايد چنين تقسيم بندي را در جامعه سياسي پياده نمود.
چندي بعد جرياني كه خود را چپ مي ناميد در ائتلاف با راست مدرن خود را اصلاح طلب و جريان مقابل را محافظه كار ناميد. اگرچه ديري نپاييد كه درباره نام چپ جديد تجديدنظر كرد و پس از جذب بخشى از اين جناح بخش عمده ايشان را نيز محافظه كار يا اقتدارگرا ناميد. اين تقسيم بندي نيز عمر كوتاهي داشت و به دو گروه عمده اصولگرا و اصلاح طلب تبديل گشت. شايد بتوان عيني ترين نمود آنرا در انتخابات شوراي شهر دوم و مجلس هفتم يافت.
با در پيش رو بودن انتخابات مجلس هشتم انتظار مي رود اين تقسيم بندي ها شكل هاي جديدي يابد اما سوال جدي اينجاست كه آيا پيش رفتن در چنين ادبياتي قابل دفاع است؟
بنيانگذار كبير انقلاب با رسميت بخشيدن به تعدد نگاههاي سياسي، تنها يك تقسيم بندي كلان را به رسميت شناخته بود: "حزب الله" كه دعوت به خدا مي كند و "حزب شيطان" كه دعوت به خود مي كند. اگرچه دعوت به خدا از راه هاي گوناگون بنا به دركهاي سياسي متفاوت باشد.
رهبر فرزانه انقلاب نيز بارها اين نوع دسته بندي ها را ناپسند عنوان كردند كه در آخرين نمونه مي توان به سخنان سال گذشته ايشان اشاره نمود: " اصولگرايي نحله يا جرياني در مقابل ديگر جريانهاي رايج سياسي نيست و تقسيم بندي گروهها به اصولگرا و اصلاح طلب و يا اسامي ديگر تقسيم بندي صحيحي نيست چرا كه هركس و هر جرياني كه به مباني انقلاب علاقه مند و پايبند و هر نامي كه داشته باشد جزو اصولگرايان است. " (85/ 03/29 )
اين ترد تقسيم بندي هاي متداول از سوي رهبري نظام به چه علتي صورت مي پذيرد؟ شايد پاسخ در اين سخنان ايشان هويدا باشد: " بايستى سعى‏مان بر اين باشد كه آن عنصر قوّت و قدرت را ... در خودمان زياد كنيم؛ آن، اعتماد به خدا، اعتماد به آنچه كه از اسلام در دست داريم، و از محوريت خارج كردن من؛ يعنى كم كردن منيّتهاى شخصى، منيّتهاى قومى، منيّتهاى گروهى و منيّتهاى سياسى. به سمت آن اتّحاد حقيقى در زير سايه احكام الهى برويم ... اين اتّحاد، با اختلاف نژاد و اختلاف رنگ و پوست هم مى‏سازد؛ چه برسد با اختلاف مذاق سياسى. مى‏توان اين اتّحاد را به‏وجود آورد." ( 15/ 8/78)
يا در جاي ديگر كه مي فرمايند:" ممكن است بعضى نقاط اختلاف نظرى درباره مسائل سياسى و غيره بين اشخاص باشد - باشد - اختلاف نظر داشتن، حتّى در مسائل دينى، گاهى موجب دعوا نيست. شما به فقهاى اسلام نگاه كنيد؛ يك فقيه در مسأله‏اى رأيى دارد، فقيه ديگر صددرصد رأيش مخالف اوست؛ اما ... يكديگر را عادل مى‏دانند... اين جنجالها و اين مناقشه‏ها چيزى نيست كه دو گروه را، دو نفر را، دو انسان انقلابى را به جان هم بيندازد. من الان هم عرض مى‏كنم كه گروههاى خودى، فاصله بين خودشان را كم كنند. " (9/7/78) و يا جاي ديگر كه مي فرمايند:" اين بدحالتى است كه انسان ببيند در داخل خطوط سياسى، با خطّ مقابل خودشان خصمانه رفتار كنند؛ اما مرزهاى خودشان را به روى دشمن باز بگذارند! من اين را نمى‏پسندم؛ اين را ملت نمى‏پسندد؛ به جرأت مى‏توانم بگويم كه اين را خدا هم نمى‏پسندد... گروهها و جريانهاى سياسى با هم كنار بيايند و با هم كار كنند. بدبينى، تهمت، اهانت به يكديگر و قهر از يكديگر نداشته باشند. حالا مى‏گويند كه اختلاف مذاق سياسى داريم ... اگر در زمينه‏هاى اقتصادى و سياسى با هم اختلافى دارند - اگر اختلافشان، فقط اختلاف عاطفى نيست - خيلى خوب؛ در دايره آن اختلافات با هم رقابت كنند؛ حرفى نيست؛ اما اين رقابتها را به خصومت، به دشمنى و به كينه‏ورزى در مقابل هم نكشانند." (8/5/78)
در كل به نظر مي رسد مخالفت اساسي امام و رهبري با باندبازي است و از آنجا كه بسياري از اينگونه دسته بندي ها موجب دور شدن از حقيقت گرايي و نزديك شدن به منفعت گرايي جمعي مي گردد با چنين تعابيري مخالفت مي كنند . حتي در اين زمينه در سخنان رهبر معظم انقلاب مي توان به مثالهاي روشني نيز دست يافت:"مثلاً فلان سرمايه‌دار مى‌گويد من اين‌قدر پول به شما مى‌دهم و به حزبتان كمك مى‌كنم؛ اما مرا در فلان‌جا سفير كنيد! بحث سفير معيّن كردن، بازرس فلان‌جا معيّن كردن، فلان شغل سياسى را دادن، جزو شرايط حتمى حزب‌بازى به شكل غربى است... احزاب در آن‌جا هم همه‌كاره‌اند؛ البته پُررويى، پشت هم اندازى، پولدارى، داشتن پشتوانه‌هاى صهيونيستى، خوش‌قيافه و خوش‌تيپ و خوش صحبت بودن و احياناً يك همسر فعّال و جذاب داشتن، اينها همه در اين انتخابها و گزينشها مؤثّر است. حزب در آن‌جا به اين معناست. اين آقايانى كه من مى‌بينم الان براى تحزّب در كشور تلاش مى‌كنند، بيشتر ذهنشان دنبال اين‌طور حزبى است؛ من اين گونه حزب را قبول ندارم... در تحزّب بايستى كسب قدرت مورد نظر نباشد. اگرچه كسب قدرت براى يك حزبِ موفّق يك امر قهرى است ... اما هدف حزب نبايد به‌دست آوردن قدرت باشد. هدف بايستى هدايت فكرى مردم به سمت آن فكر درستى باشد كه خود شما به آن اعتقاد داريد." (4/12/1377)
با گذشت يكسال از دستور رهبر فرزانه انقلاب درباره پرهيز از دسته بندي اصولگرا و اصلاح طلب در مناسبات سياسي، تداوم استفاده چنين تعابيري از سوي كساني كه خود را اصولگرا مي دانند جاي بسي تعجب است؛ آيا وقت آن نرسيده كه در سال اتحاد ملي و انسجام اسلامي گامهاي بيشتري در ايجاد وحدت و زدودن زنگارهاي حاصل از باندبازي ها برداريم؟ شايد حزب موتلفه اسلامي و اعضاي آن با توجه به داعيه دار بودن حركت در خط ولايت و با توجه به تجربه نسبتا موفق جلسات وفاق با گروههاي سياسي اصولگرا (به معني اعم آن) در سال 78 و ديگر تجربه هاي موفق از اين دست وظيفه سنگين تري در اين راه داشته باشند.

/ 14 نظر / 10 بازدید
نمایش نظرات قبلی
پژمان

جناب آقای اسلامی مقاله های شما هميشه تازگی دارند و يک حرف تازه و اتفاقا جزو مقالاتی است که بنده ناچيز بايستی سيو کنم تا بعدا با تمام دقت بخونمش اين مقاله تون هم از ديگر مقاله هايتان مستثنا نيست يا علی مدد

بچه های سرده

سلام خوشحال شدم که اسمتون را در بين نظرات ديدم باغها فروشی نيست اما برای اطلاع ميگم که هر قفيضی ۲۵ ميليون تومان

حميد

سلام دوست خوب من هادی جماليان مطلب کوتاهی رو درباره نقش ائتلاف های جديد در انتخاب محمد باقر قاليباف و محمد نهاونديان و تاثیر آن در آینده فضای سیاسی کشور نوشته که پيشنهاد می کنم يه سري بهش بزن http://hadijamalian.blogfa.com

مصطفی رسته مقدم

سلام محمد مهدی عزيز البته به زعم من، تقسيم بندی گروههای سياسی و جناح ها بايد باشه و اتفاقاْ تمر مذمومی نيست لکن جا دادن اين همه سليقه و فکرهای متفاوت در دسته بندی های کلی زياد کار جالبی نيست و نمی تونه کمکی به پيشرفت جامعه کنه، عرصه سياست، اتفاقاْ عرصه مشخص شدن حد و مرز و حدود اختلافات است و اتفاقاْ اين امر بسيار امر نکوييست ئ اصلاْ فرق دنيای سياست با دنيای رفاقت همين است. در مورد مصادره نام «اصولگرايي» توسط گروه يا گروه هايی نيز بنده پيشتر از اين در مقاله ای که برای اولين شماره ويژه نامه خراسان جنوبی اعتماد ملی نوشته بودم، خاطر نشان کردم که در مصادره کردن نام «اصولگرايي» توسط جناحی خاص در حقيقت توهين به ساير احزاب و جناح ها و به طور اولی توهين به مردم ايران است. هر ايرانيی که عاشق ايران است، در واقع يک اصولگراست!!!

بابا

ببینید بخوانید و منتشر کنید. این اتفاقی برای همیشه است. دعا کن آقا خودش بیاید و سقف سردابش را تعمیر کند!!! ... خبر به همین سادگی است...

ميرا

هر بار ميام به وبلاگتون از ليست پيوندها و لينکهای مورد علاقه اتون دچار سرگيجه ميشم ... شما جالب ترين خبرنگار اصول گرايی هستيد که ميشناسم هرچند بر عکس خبرنگارهای اصلاح طلبی که می شناسم تعداد خبرنگارهای اصول گرايی که ميشناسم به تعداد انگشتهای يک دست هم نيست(الان متوجه شدم چرا به اندازه يک دست هست) اما شما متفاوت ترينشون هستيد حتی تو اصلاح طلب ها هم ... .

وحيد

سلام. هنوز مطلب رو نخوندم اما اومدم جواب کامنت شما رو بدم. بله منظورم از تو امام زمان (عج) بود. اما بعد : اگر کسی برای حمايت از من و خانواده ام در شرايطی که اکثر دور و بريهام ـ که به خاطر مصلحت انديشيشون به من پشت کنن و يا با حرفاشون و کاراشون آزارم بدن ـ عملی انجام بده ٬ هر چند ناچيز و کوچک باشه و اين کار اون شخص باعث شه خود اون بنده خدا هم از جامعه طرد شه من ازش تشکر می کنم و هر کاری از دستم بر مياد ـ که نمياد ـ براش ميکنم. حالا چه برسه به امامم زمانم که از پدر و مادرم برايم مهربان تر و افضل تر است. سغی می کنم که امامم از دستم راضی باشد. همين. يا علی.

محمد مهدي اسلامي

مصطفای عزیز به نظر من هم تقسیم بندی لازم است اما نه باند بازی .... اینکه متوجه اشتباه هم باندیمان باشیم و از او حمایت کنیم چون در باند ماست را هیچ عقل سلیمی نمی پسندد... بعد دیگرش هم این است که مثلا کارگزاران ( که به اقتصاد کاملا آزاد معتقد است) و برخی از گروه های دیگر دوم خرداد که هنوز به اقتصاد کوپنی معتقد بودند را در اقتصاد هم کنار هم بنشانیم چون موضع سیاسیشان یکی است ؛ به نظرم این هم بد است

اکبر منتجبی

سلام. من فکر می کنم که رهبری با حزب مخالف نیست و دسته بندی های سیاسی را نوعا قبول دارد. اگر یادتان باشد در آستانه انتخابات ریاست جمهوری از دو جناح کشور یاد کردند که مانند دو بال هستند. و یا فعالیت هایی که در خزب جمهوری اسلامی داشتند. کلیت داستان این نیست که ما یک حزب شیطان داریم و یک حزب "الله" . فکر می کنم باید به این سخن امام نیز در زمان خود نگریست. و البته اصرار اقای بادامچیان بر این تقسیم بندی نیز تناقضی آشکار با فعالیت های خود ایشان در حزب موتلفه است. اگر یک حزب "الله " داریم ، از کجا معلوم که آن مثلا حزب جمهوری اسلامی یا مجمع روحانیون نیست ؟ یا دیگر احزاب؟ و البته تکلیف دیگر احزاب موجود اصولگرا چه می شود با این تقسیم بندی؟ به نظر من نباید به سمت تیشه زدن بر ریشه احزاب برویم. نگاه شما این است. اصطلاح راستن و چپ یا اصولگرا و اصلاح طلب نیز فقط نامی است برای روشن شدن مرز بندی ها. بالاخره چگونه باید آنها را نامگذاری کنیم؟