«حزب موتلفه اسلامي»   

چندوقت پيش بنا به دعوتي به فكر خود انتقادي از حزبمان افتادم؛ مقاله اي كه در ذيل مي آيد حاصل اين تلاش است. (انتقاد به معني واقعي يعني ديدن نقاط ضعف و قوت) خوشحال مي شوم با نظراتتان در تكميل آن مرا كمك كنيد:

الف) تاريخچه اجمالي:
حزب موتلفه اسلامي، همزاد با نهضت امام خميني(ره) در سال 1342 تاسيس شد و بيش از چهار دهه سابقه كار، تلاش، جهاد و شهادت دارد. تشكلي كه از بسياري جهات بي نظير است و توسط امام، هيات موسس آن گزينش شده و در حضور ايشان تاسيس شده است. تشكلي است كه رضايت امام در را آغاز فعاليت جلب كرده، از دعاي نيمه شب امام و عنايات مستمر آن عبد صالح خدا بهره مند شده و تا پايان عمر پربركت امام خميني (ره) به او وفادار مانده و همواره براي حركت تشكيلاتي خود تاييد امام را مدنظر داشته است. حزب موتلفه اسلامي مورد عنايت ولي فقيه عادل، مراجع معظم تقليد، روحانيت كشور و چهره‌هاي ماندگار در انقلاب و نظام جمهوري اسلامي بوده و هست.
موتلفه اسلامي تجربه سه نسل را در توشه دارد؛  نسل اول كه در ميانه ميدان و ايثارگرانه در انقلاب شكوهمند اسلامي نقش اساسي ايفا نمود، نسل دوم  كه در جبهه هاي نبرد با منافقين داخلي و دشمنان خارجي و سازندگي‌ها خوش درخشيد و نسل سوم كه با بهره‌گيري از تجربه دو نسل در كار ساختن ايران اسلامي آباد، آزاد وشاد تلاش مي‌كند.
بررسي دوره‌هاي فعاليت حزب موتلفه اسلامي از منظر فرهنگي:
1- دوره 1341 تا 1344:
اين دوره با آغاز نهضت امام شروع شد و رهبران و عناصر موثر موتلفه اسلامي در خدمت امام و روحانيت مبارز در صحنه‌هاي جهاد و فعاليت‌ها حضور فعال داشتند. بخش عمده اي از تلاش هاي اين دوره عملكرد فرهنگي اين تشكل را شامل مي گردد. برگزاري سخنراني ها جهت ارتقاي بينش عمومي، برگزاري كلاسهاي آموزشي براي اعضا ، همكاري در انتشار نشريات بعثت و انتقام و ... حضور 4 نماينده امام در موتلفه اسلامي به عنوان اعضاي شوراي فقاهتي در اين دوره به غناي فرهنگي عملكرد اين حزب افزوده بود كه مي توان به دوره آموزشي "انسان و سرنوشت" استاد شهيد آيت الله مطهري براي رابطين فرهنگي حوزه هاي حزب اشاره نمود.
2- دوره 1344 تا 1349:
با دستگيري رهبران اوليه، موتلفه اسلامي به اقتضاء شرايط جامعه تغييراتي در مديريت و شبكه تشكيلاتي خود پديد آورد و فعاليت‌ها كاملا مخفي در جهت زيرسازي حركت آينده و فرهنگ‌سازي ايجاد كرد و نيز حفظ جريان مبارزه همه جانبه با سلطه‌گران طاغوتي فعاليتهاي مخفي را در پيش گرفت بود. مديريت اين دوره با شهيد باهنر، شهيد رجايي، شهيد محمد صادق اسلامي، و برخي برادران ديگر بود.
3- دوره 1349 تا 1354:
اين دوره دوران مبارزه مخفي است و موتلفه اسلامي ضمن انجام فعاليتهاي مخفي سياسي، به فعاليتهاي ديگر از جمله فعاليتهاي فرهنگي پرداخت. اردو هاي تفريحي آموزشي (اردوهاي رفاه و شركت سبزه)، نمايش فيلمهاي جهان با رعايت موازين اسلامي(شركت فيلم در خدمت دين) ، آموزشگاه هاي اسلامي (مجتمع آموزشي رفاه) بحشي از عملكرد اين فرهنگي اين دوره است كه به واقع در برخي از عرصه ها پيشگام تحولات گسترده  بوده است. در اين دوره نيز نقش شوراي روحانيت بسيار پر رنگ است و در بسياري از موارد مذكور شهيد مظلوم آيت الله دكتر بهشتي نقش هدايت كننده و آغازگر حركتهاي نوين را بر عهده داشته اند.
 4- دوره 1354 تا 1356:
پس از آشكار شدن انحراف سازمان مجاهدين خلق و جنايتهاي آنان و گروههاي كمونيست، بار ديگر موتلفه اسلامي نقشي محوري را در سازماندهي افراد و ارتباط با روحانيت مبارز و اميددهي و حفظ روحيه مبارزين مسلمان بر عهده گرفت. پاسخ به شبهات التقاطي و تلاش براي آموزشهايي جهت ارتقاي بينش مبارزين از جمله اقدامات فرهنگي اين دوره بود. اين دوره سخت‌ترين دوره فعاليت موتلفه اسلامي به حساب مي‌آيد. مديريت داخلي زندانها با شهيد اسدالله لاجوردي،‌ شهيد مهدي عراقي، حبيب‌الله عسگراولادي، اسدالله بادامچيان و ... و مديريت بيروني با شهيد بهشتي، شهيد مطهري، شهيد باهنر و... بود.
5- دوره 1356 تا 1357:
حزب مؤتلفه اسلامي در اين دوره با لبيك به پيام امام خميني (ره) در ارديبهشت 56، در خدمت روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه علميه قم، نقش اساسي در ايجاد تشكيلات مخفي و سازماندهي مبارزين مسلمان داشت. ياران حزب موتلفه اسلامي در كميته استقبال ازامام و سازماندهي انتظامات 60 هزارنفره براي ورود امام به ايران و اداره مراسم بهشت زهرا(س) و اقامتگاه امام نقش اساسي داشته‌اند. در اين دوره نيز فعاليتهاي فرهنگي يكي از اصلي ترين اقدامات اين حزب به حساب مي آيد.
6-دوره 1357 تا 1366:
در اين دوره، موتلفه اسلامي با اجازه امام در حزب جمهوري اسلامي فعاليت كرد و عناصر آن خدمات موثري در اين حزب شهيدپرور داشتند. در اين دوره موتلفه اسلامي با ياراني همچون شهيدان مهدي عراقي، علي درخشان، اسدالله لاجوردي، محمد صادق اسلامي و آقايان جبيب الله عسگراولادي،‌اسدالله بادامچيان، مصطفي حائري‌زاده، مرحوم سعيد اماني همداني و... كه عضو شوراي مركزي حزب جمهوري بودند و ديگر اعضاي خود با تمام توان در راه اهداف متعالي موسسين اين حزب تلاش نمود. در اين دوره همچنين فعاليتهاي گسترده اي در امور فرهنگي و تبليغي حزب جمهوري اسلامي توسط ياران موتلفه اسلامي انجام گرديد كه مي توان به انتشار كتب فراوان ، نشرياتي همچون نشريه داخلي عروه الوثقي و... برگزاري كانونها و يادبودها و ... اشاره نمود. اين امر تا آنجا بود كه شهيد مظلوم آيت الله دكتر بهشتي دبيركل وقت حزب در يكي از سخنراني هاي خود حزب جمهوري اسلامي را در ادامه حركت موتلفه اسلامي در پيش از انقلاب توصيف نمود.
7-دوره 1366 تا 1367:
پس از تعطيلي حزب جمهوري اسلامي موتلفه اسلامي در اين شرايط بنا به نظر امام خميني(ره) انسجام احتياطي خود راحفظ كرد و در ايجاد تشكلهاي اسلامي «صنفي ـ سياسي» كوشش جدي داشت.
8- دوره 1367 تا كنون :
در اين دوره با كسب اجازه و تاييد صريح امام خميني(ره) و پس از رحلت ايشان با تاييد ولي امر مسلمين، حضرت آيت‌الله العظمي خامنه‌اي «مدظله‌العالي» بطور مستقل به تجديد سازمان تشكيلاتي اقدام كرد و با كسب مجوز رسمي از وزارت كشور در سال 71 به عنوان «جمعيت موتلفه اسلامي» راهي نو را پي گرفت و در سال 82 نيز در چهلمين سالگرد تاسيس با نام «حزب موتلفه اسلامي» ادامه طريق داد ‌كه انشاءالله تا ظهور حكومت عدل جهاني اسلام و در ركاب حضرت مهدي(ع) ادامه يابد.
در اين دوره جايگاه هايي در ساختار حزب تحت عنوان آموزش و تبليغات به صورت مشخص به امور فرهنگي مي پردازند. همچنين هفته نامه شما، ماهنامه ذكر و سايتهاي حزب موتلفه اسلامي بخشي از رسالت فرهنگي حزب را بر دوش دارند. موتلفه اسلامي هر ساله با برگزاري بيش از دهها كانون در تهران، جلسات مختلف در استانها و شهرستانها، سهم بسزايي در توسعه سياسي و فرهنگي كشور دارد. كتاب ها و جزوه هاي منتشر شده از طرف موتلفه و شخصيتهاي آن، مقالات، سخنرانيها، برنامه‌هاي تبليغي و آموزشي، همراهي و همفكري در تهيه و طراحي لوايح مفيد براي كشور و مردم، برگزاري اردوهاي تفريحي، آموزشي و انتشار جزوات آموزشي، خبرنامه‌ها و ويژه‌ نامه‌ها، گوشه‌هايي از خدمات گسترده حزب موتلفه اسلامي در اين دوره است.
ب) نقاط قوت حزب موتلفه اسلامي در حال حاضر:
1- وظيفه محوري : قرار دادن اصالت به وظيفه، سبب شده است بيش از آنكه براي كسب قدرت تلاش كند به دنبال انجام تكاليف شرعي باشد. اين اصل بسياري از آفت هاي قدرت و قدرت طلبي را از اين حزب دور كرده است. وظيفه محوري موتلفه اسلامي را از شهادت ده ها تن از اعضاي مركزيت ، عملكرد انتخاباتي و ... اين حزب مي توان درك نمود.
2- همراه تمام اقشار جامعه : عضويت همه قشرها، طبقات و گروهها در حزب و محدود نبودن دامنه مخاطبين
3- گستردگي دامنه مخاطبين: حزب موتلفه اسلامي گسترده‌ترين حزب در سطح كشور است و جايگاه آن در نظام جمهوري اسلامي ايران نهادينه شده است. موتلفه اسلامي در 30 استان كشور و بيش از 180 شهر، دفتر و يا هسته تشكيلاتي دارد. اين شبكه گسترده، بستر مناسبي جهت فعاليتهاي گوناگون از جمله اقدامات فرهنگي است.
4- حضور مستدام در افكار عمومي: اين حزب با داشتن ارگاني رسمي (هفته نامه شما) و پاسخگويي مداوم مسئولان آن به رسانه ها به عنوان نماينده افكار عمومي ، همچنين دارا بودن پيگاه هاي اطلاع ‌رساني در شبكه جهاني اينترنت همواره حضوري پر رنگ در افكار عمومي داشته است.
ج) نقاط ضعف:
1- عدم موفقيت در اقناع افكار عمومي نسبت به شبهات موجود، همچنان محبوبيت حزب در سطح نامطلوبي است، شايد يكي از مسببين اين امر عدم آشنايي كافي با افكار عمومي باشد كه نياز به افكارسنجي هاي دقيق و برنامه ريزي با توجه به آنها دارد.
2- كم كاري در عرصه توليد نظريات و محصولات فرهنگي و حتي سياسي در اين حزب موجب تقليل جايگاه آن گرديده است. زماني موتلفه اسلامي از توليدات فكري برترين انديشمندان اسلامي بهره مي برد كه شرح آن پيشتر ذكر گرديد، اينك توليدات فكري حزب حتي در نشريه آموزشي آن در بسياري موارد تقليدي و كپي برداري شده است. از سوي ديگر نيز حجم كم انتشارات حزب موجب عدم نشر انديشه هاي موجود در حزب گشته است. در اين خصوص كافي است به مقايسه حجم انتشارات حزب جمهوري اسلامي در دوران كمتر از ده ساله خود با دوره آخر حزب موتلفه اسلامي (از سال 1367 تا كنون) كه در آستانه بيست سالگي است بپردازيم.
3- فقدان سخنگو در عرصه هاي گوناگون سبب گرديده است كه دبير كل در مواضع هفتگي خود در تمامي عرصه ناگزير به اتخاذ موضع باشد. اين در حالي است كه حزب از نيرو هاي برجسته اي چه در شوراي مركزي و چه در بدنه تشكيلاتي خود برخوردار است؛ به عنوان نمونه مي توان به نمايندگان حزب در مجلس كه در عرصه هاي فرهنگي بسيار فعال هستند اشاره نمود.
4- رويكرد به موقع حزب به نسل سوم متاسفانه با ركودي جدي مواجه گرديده است. انتظار مي رفت بخش نوجوانان كه در دوره جديد در سال 73 تاسيس گرديد، بخش دانشجويي كه از سال 75 فعال بود و ديگر عرصه هايي كه به اين مهم مي پرداختند به آنچنان رشدي رسيده باشند كه تحولي جدي را متبلور سازند. در ديگر اركان حزب نيز امكان بهره گيري بيشتر از جوانان وجود دارد كه نياز به برنامه ريزي دارد.
5- راه اندازي موسسات وابسته اما مجزايي همچون موسسه فرهنگي شهداي موتلفه اسلامي كه به خودي خود نقطه قوتي براي حزب محسوب مي گرديد با بروز مشكلات عديده و عدم ساماندهي آنها كار را تا آنجا پيش برده است كه به ضد تبليغ تبديل گرديده است.
6- حركتهاي پر تاثير در عرصه فرهنگي نياز به هزينه هاي عديده دارد كه با عدم تخصيص اعتبار لازم، اينگونه فعاليتها را با ركود مواجه ساخته است.
7- حضور كمرنگ اعضاي عادي حزب در فعاليتهاي تشكيلاتي كه داراي توانايي هاي بسيار مي باشند كه اين موضوع در شهر تهران پر رنگتر است. اين امر به دلزدگي اعضا و بي بهره ماندن حزب از امكانات بالقوه حزب منتهي گرديده است.
د) موانع:
1- در ايران مسئله تحزب هنوز جدى نيست. حزب موتلفه اسلامي به عنوان يكي از اصلي ترين احزاب موجود در كشور كه به ساختار حزبي تن داده است در چنين شرايطي بايد بيش از اين به توسعه فرهنگ تحزب بپردازد و آن را نهادينه سازد. در غير اين صورت فعاليت حزبي در چنين شرايط با اتلاف انرژي بسيار همراه خواهد بود. براي تاكيد بيشتر به سخنان دكتر حداد عادل در مجمع عمومي هشتم اين حزب اشاره اي مي نمايم: "با توجه به اينكه در ايران نسبت به ساير كشورهاى دنيا آزادى بيشترى وجود دارد. دنيا هم در اين مسئله كه در ايران آزادى وجود دارد، شكى ندارد، اما بايد به صراحت بيان كنيم كه احزاب نيرومند و تعيين كننده در كشور ما متناسب با آزادى هايى كه داريم، وجود ندارد. البته اين به معناى قدرنشناسى نسبت به فعاليت احزاب به خصوص موتلفه كه امروز در جبهه سياسى ايران باسابقه ترين حزب بوده و از نظر مواضع سياسى و رابطه دين و سياست و متناسب با اوضاع و اصول تاريخى و اجتماعى ايران وضع بسيار خوبى دارد، نيست."
2- در دهه اول انقلاب آرمان هاي مشخص و قابل فهمي براي مردم وجود داشت كه اينك اينگونه نيست. مبارزه با رژيم شاه و دفاع مقدس آرمان هاي قابل فهم و مقبولي براي مردم بود. پس از جنگ، موضوع «بازسازي» مطرح شد كه مي توانست يك آرمان باشد اما چون به اندازه جنگ و مبارزه با شاه قابل فهم و شفاف نبود، نتوانست تبديل به آرمان شود. در دوره موسوم به اصلاحات نيز آرمان "آزادي" و در دوره فعلي نيز آرمان "عدالت" مورد توجه دولتمردان قرار گرفته است كه همه گير نگشته است. گم گشتن آرمان ها موجب كم گشتن توان حزب در عرصه نظريه پردازي، موضع گيري و حتي عملكردها گشته كه خود عامل تشديد كننده اي براي كاهش رويكرد به احزاب است. اين موضوع بخشي از سخنراني دبيركل محترم حزب در مراسم تجليل و معارفه جماران بود كه با سوال كليدي " رسالت تاريخى موتلفه در حال حاضر و آينده چيست؟" عنوان گرديد اما به نظر مي رسد همچنان براي افكار عمومي مبهم است.
3- مستقل ماندن احزاب نياز به بودجه اي مستقل دارد. از اينرو حزب موتلفه اسلامي همواره با دوري گزيدن از درآمدهايي كه موجب وابستگي گردد پيش رفته است. از سوي ديگر هزينه هاي حزب گسترده اي با ابعاد موتلفه اسلامي از حق عضويت ها نمي تواند به صورت كامل تامين گردد كه سايه آنرا در اقدامات فرهنگي نيز مي توان مشاهده كرد.

هـ)راهكارها:
1- تسريع در تدوين سند چشم انداز بيست ساله حزب علي الخصوص در عرصه فرهنگي
2- كادرسازي و نخبه پروري براي نظام
3- تفكيك سخنگوي سياسي، فرهنگي و اقتصادي
4- افكارسنجي هاي دقيق تر و برنامه ريزي با توجه به آنها
5- تلاش بيشتر براي ارتباط با افكار عمومي در راستاي فرهنگ سازي و انتقال ديدگاهها
6- توسعه و تكميل بانك اطلاعاتي اعضا و تلاش براي بالفعل كردن ظرفيت اعضا
7- بازسازي اتاق فكر و تلاش براي بهره گيري بيشتر از متفكران اسلامي در حوزه توليد نظريات
8- توسعه و نظارت بيشتر بر موسسات وابسته
9- برنامه ريزي بهتر در امور مالي و اختصاص اعتبار به امور فرهنگي
10- گسترش فعاليت هيات نظارت به عنوان يكي از اركان اصلي حزب و بهره گيري از كارشناسان مجرب در راستاي آسيب شناسي حزب و اعمال نظارت عالي مستمر بر اساس مفاد اساسنامه
11- توسعه توليد محصولات فرهنگي همچون كتاب، نرم افزارهاي چند رسانه اي و ...
12- توسعه فعاليتهاي بخش نوجوانان، دانشجويي و... همچنين بهره گيري بيشتر از جوانان در اركان حزب

 

 

متن کامل
۱۳۸٦/۳/۱٩ - محمد مهدی اسلامی