آستانه تحمل   

چندی پیش استادی می گفت: بين‌ تحمل‌ و پذيرش‌ زمين‌ تا آسمان‌ فاصله‌ است‌. پذيرش‌ ياAcceptance  كه‌ وجه‌ مخالفش‌ رد كردن‌ است‌، يعني‌ كسي‌ را به‌ دليل‌ همساني‌ بپسندي‌ و قبول‌ كني‌ و يا به‌ دليل‌ تفاوت‌ نپسندي‌ ورد كني‌. به‌ قول‌ سعدي‌:

گر به‌ تشريف‌ قبولم‌ بنوازي‌ مَلَكم‌ / ور به‌ تازانة‌ قهرم‌ بزني‌ شيطانم‌

اين‌ شيوة‌ واكنش‌ كه‌ خيلي‌ ساده‌ و بدون‌ پيچيدگي‌ است‌ به‌ مزاج‌ ما آدمها بيشتر مي‌سازد و چون‌ يك‌ بعدي‌ است‌ كوششي‌هم‌ نمي‌طلبد. ولي‌ تحمل‌ يا Tolerance كار بسيار مشكلي‌ است‌ . اين‌ كه‌ تو بداني‌ ديگري‌ باور و مرام‌ و بينشش‌ با تو يكسان‌ نيست‌ و براي‌ رسيدن‌ به‌ يك‌ هدف‌ مشترك‌ راه‌ ديگري‌ را مي‌پسندد. به‌ قول‌ حافظ‌:

نه‌ هر درخت‌ تحمل‌ كند جفاي‌ خزان / ‌غلام‌ همت‌ سروم‌ كه‌ اين‌ قدم‌ دارد

به گمانم اين پايين بودن آستانه تحمل مختص يك دولت يا گروه خاص نيست. اگرچه ملي گرايان به فرمان كورش و مذهبيون به مداراي اسلام استناد مي كنيم اما در عمل گاهي با رفقايمان هم سر سازگاري نداريم.

از مشتري هاي پر و پا قرص هم ميهن شده ام و بسيار مشق "تحمل" مي كنم كه طبيعتا در بسياري از موارد فاصله نگاه هايمان بسيار است. اما برايم برخي از مطالبش خيلي درس آموز است. مصاحبه اي كرده بودند با يكي از چهره هاي معروف ملي مذهبي ها و بنده خدا گله مي كرد فلاني (يكي از هم دوره اي هايش كه هنوز بر صندلي قدرت تكيه زده) كه ديروز هر وقت غذايمان به مذاقش خوش مي آمد به دعوت ما در خانه مان بود امروز حتي براي يك احوالپرسي ساده هم يادي از ما نمي كند. از پنج شنبه در فكر اين حرف او بودم كه مصاحبه امروز ابراهيم يزدي با هم ميهن (كه كار آقاي احسان ابطحي بود) درباره رابطه با مصر و مواضع جالب و در خور تاملش مرا به اين سوال وا داشت كه چرا نبايد چنين چهره هايي به عنوان مشاور در نظام فعال باشند؟

يادم نمي رود در ماجراي اعتراض دانشجويان به حكم هاشم آغاجري نظام آستانه تحملش را بالا برد و با مديريت اجازه اعتراض بدون اعتشاش را داد. تا آنجا كه بسياري كه امروز مدافع سردار طلايي شده اند مي گفتند او دوم خردادي است كه كوتاه مي آيد. اما در ماجراهاي بسيار ساده تري گاه به رودررويي جدي و حتي كشته شدن برخي از هم وطنانمان در اثر مقداري كمبود تحمل مبتلا شده ايم. هنوز سخنان رهبري درباره داريوش فروهر كه پس از اقدام عده اي افراطي و به راه انداختن قتلهاي زنجيره اي او را مخالف بي خطر نظام معرفي كردند و عاملان آنرا مخالف نظام فراموش نكرده ام . كافي است كمي از تحملمان كم كنيم تا به ورطه چنين افراطهايي بيافتيم.

اين گفته من به معني وادادگي نيست ولي واقعا همه حرفهاي مخالفان ما غلط و همه حرفهاي موافقان ما درست است؟ نه اين وادادگي نيست كه مولايمان فرمود: "أنظر إلى ما قال ولا تنظر إلى من قال"

****

اينها را براي انتشار در نشريه يا سايتي ننوشته ام. تنها براي دل خودم نوشتم ، شايد بدگمانم ولي باور ندارم كه دوستانم تحمل انتشارش را داشته باشند.

متن کامل