تاریخ، استبصار و غفلت سی ساله   

وقتی رهبر فرزانه انقلاب در دیدار با جمعی از تاریخ‌نگاران هشت سال دفاع مقدس با اشاره به تاریخ سازی‌های دروغین و هدفمندی که درباره دوران قبل از انقلاب و حتی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی انجام شده است، تأکید فرمودند باید در خصوص نگارش تاریخ صحیح و واقعی انقلاب اسلامی کاری جدی انجام و غفلتهای گذشته جبران شود، شاید برخی که عادت به تاویل سخنان رهبری دارند، گمان کردند این رهنمود، موضوعی فانتزی است که برای غنی نمودن کتابخانه‌ها مصرف دارد و آن را فاقد درجه بندی اهمیتی بالا دانستند.


این در حالی است که با یک توجه به آنچه در جریان فتنه اخیر بر کشور گذشت و عوامل موثر بر آن، به خوبی در خواهیم یافت که شناخت تاریخ معاصر ایران زمین، تا چه حد موجب افزایش بصیرت ما در کمینگاه فتنه‌های آتی خواهد بود.
سال 1388 ویژگی‌های منحصر به فرد زیادی داشت؛ یکی از آنها بازخوانی پرونده های متعدد تاریخی در رسانه ملی، مطبوعات، پایگاه‌های اینترنتی و توسط طرفین دعواهای انتخاباتی و ... بود. شاید اصلی‌ترین علت این امر، به میدان آمدن سه چهره رقیب با سابقه پررنگ تاریخی در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری بود. چهره‌هایی که برای نسل قبل کاملا آشنا می‌نمودند اما نسل جدید از آنها اطلاع چندانی نداشت و گاه نامزدها برای اثبات خود به نسل جدید و گاه طرف مقابل برای اثبات بی‌کفایتی آن نامزد پرونده‌های تاریخی را ورق می‌زدند.
این بازخوانی‌ها اما زوایای گوناگونی داشت که نسل‌های اول و دوم را نیز گاه به تعجب وا می‌داشت. به عنوان نمونه کسانی که در ذهنشان همواره نام میرحسین موسوی همراه با تاییدات امام راحل بود، زمانی که به مرور برخی دانسته‌هایشان و شنیدن و خواندن برخی اسناد منتشر نشده پرداختند ، این یافته‌ها به خوبی نشانگر آن بود که میرحسین موسوی بارها از فرامین امام تخطی کرده بود و مورد عتاب امام قرار گرفته بود. این خاطرات و اسناد به روشنی نشان می‌داد که او چگونه در حساس‌ترین شرایط کشور، درک درستی از ضروریات حفظ نظام نداشت و زمانی که با عدم پذیرش مجلس نسبت به وزرایش روبرو شد، بجای به رسمیت شناختن نظر نمایندگان مردم، در شرایطی که نماینده جمهوری اسلامی در ژنو در حال مذاکرات حساس پس از آتش بس بود، استعفا داد. همین خاطرات بود که سبب شد برخی که با نوستالوژی دوران دفاع مقدس - و اعتبار حاصل از مکتوم نگه داشتن برخی اشکالات اساسی نخست وزیر برای حفظ کیان کشور در آن شرایط خاص-  قصد رای دادن به او را داشتند، دریافتند که او در برابر قانون و رای مردم تسلیم نخواهد بود و از وی روی گرداندند؛ امری که با واکنش‌های پس از انتخابات وی نیز اثبات شد. اما برخی نخبگان که خود را غنی از این بازخوانی‌ها می‌دانستند، نتوانستند چنین بصیرتی را بدست آورند.
یا به عنوان نمونه دیگر بازخوانی کارنامه گروهک محارب منافقین، به خوبی می‌توانست نشان دهد که به زودی سبزها به کدام نقطه خواهند رسید. کافی بود که بهانه جویی‌ها، ماجراجویی‌های خیابانی و ... این گروهک و سرانجام آن بررسی گردد تا رویگردانی شدید مردم از حامیان این نوع رفتارهای هنجارشکن را دریابیم. با این وصف برایمان غیر منتظره نمی‌نمود که میرحسین موسوی همچون بنی‌صدر - که پس از 14 اسفند، سال 1360  را سال استقامت نامیده بود – سال شکست خود را سال استقامت بنامد. جای بسی شگفتی است که با تورق نشریات سال 1360، در می‌یابیم از این دست شعارهای مشترک و عملکردهای مشترک تا چه حد فراوان است.
خلاصه آنکه نگاهی به تاریخ معاصر به خوبی می‌توانست حتی برای فتنه‌گران عبرت آموز باشد که ولایت فقیه در تمام سه دهه گذشته رمز عبور از فتنه‌ها بوده است و خواهد بود و کسانی که در برابر ولی فقیه ایستاده‌اند، با تدبیر امام امت و توسط امت امام برجای خود نشانده شده‌اند. فتنه‌هایی همچون استعفای دولت موقت، فتنه بنی‌صدر، فتنه منافقین، فتنه از دست دادن چهره‌های موثر انقلاب با ترورهای گروهک‌ها، فتنه منتظری، فتنه نفوذ منافقان لیبرال در دوم خرداد و ...
این نمونه‌‌ها، تنها برای یادآوری آورده شد؛ قطعا بصیرت افزایی تاریخ تنها منحصر به فتنه 88 نخواهد بود. مگر نه آنکه امیرمومنان فرمود که عبرت از گذشته موجب افزایش بصیرت است و مگر نه آنکه رهبر حکیم انقلاب بصیرت را نیاز امروز ما برشمردند. با این وصف ثبت تاریخ کاری تشریفاتی و لوکس نخواهد بود و سرنوشت آینده ما را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
پس هر آنکس که خود را ملزم به تبعیت از امام خامنه‌ای می‌داند، باید در تدوین تاریخ انقلاب اسلامی در حد خویش گامی بردارد، که سرمایه‌های ما در این بخش هر روز در حال از دست رفتن است. مگر نه آنکه امثال مرحوم سید مرتضی لاجوردی که به تازگی به برادر شهیدش پیوست خود گنجینه‌‌ای از تاریخ شفاهی بودند که همه دارایی خویش را به خاک بردند و نتوانستیم از این سرمایه در وقت خویش استفاده مکفی را بنماییم. با این سرمایه در حال از دست رفتن و با این عقب افتادگی و غفلت سی ساله، حفظ تاریخ انقلاب و ثبت خارج از انحرافات آن، امروز نیاز به همت و تلاش بسیار مضاعف دارد.

----

پی نوشت:

1- چند نفر از دوستان پرسیده اند که استبصار یعنی چه، فرهنگ معین: استبصار: ( اِ تِ) [ ع . ] 1 - (مص م .) طلب بصیرت کردن

2- یکی از نمونه احادیث امیرالمومنین در این خصوص: مَنِ اعْتَبَرَ اَبْصَرَ وَ مَنْ اَبْصَرَ فَهِمَ وَ مَن فَهِمَ عَلِمَ

3- این نوشتار در پی نفی تلاش‌های رخ داده شده در حوزه تاریخ معاصر نیست، اما این کجا و نیاز امروز ما کجا. این حرف را بنده به عنوان پژوهشگری که هر روز دچار فقر منابع تاریخی هستم عرض می‌کنم، نه از روی تعارف و تقلید

متن کامل
۱۳۸٩/٢/٢٢ - محمد مهدی اسلامی